غضروف مفصلی بافتی است که سطح استخوان را با سطحی صاف و الاستیک میپوشاند که میتواند اصطکاک بین سطوح استخوان مجاور در مفصل را کاهش دهد و ارتعاش ایجاد شده توسط حرکت را کاهش دهد. به دلیل عدم خون رسانی مستقیم و گردش لنفاوی در غضروف مفصلی و منبع اصلی تغذیه از مایع سینوویال محیطی است، پس از ایجاد آسیب، ترمیم خود به خود بسیار دشوار است و با گذشت زمان، دامنه آسیب غضروف افزایش می یابد. به طور فزاینده ای بزرگ اگر محافظت از غضروف از بین برود، اصطکاک و برخورد مستقیم بین استخوانهای داخل مفصل ممکن است رخ دهد که منجر به درد مفاصل، تورم، محدودیت فعالیت، تغییر شکل و در موارد شدید، ناتوانی اندام میشود. بنابراین پیشگیری و درمان آسیب غضروف مفصلی بسیار مهم است.
چه شرایطی می تواند باعث آسیب غضروف مفصلی شود
آسیب به غضروف مفصلی یا در اثر ضربه حاد ایجاد می شود یا در نتیجه دژنراسیون مزمن.
آسیب حاد غضروف مفصلی معمولا در افراد جوان و میانسال دیده می شود و در اثر نیروهای خارجی حاد و مکرر و پیچ خوردگی مفصل ایجاد می شود. اغلب در نواحی مانند مفاصل زانو و مچ پا رخ می دهد و می تواند ناشی از تصادفات رانندگی، افتادن و آسیب های ورزشی باشد. علاوه بر این، آسیب غضروف مفصلی نیز با ناهماهنگی اندام تحتانی، بی ثباتی مفصل، قدرت ناکافی عضلات و عوامل ژنتیکی همراه است.
دژنراسیون مزمن کاهش ترشح مایع سینوویال مفصل با افزایش سن، همراه با آسیب غضروف ناشی از سایش مزمن است. به عنوان مثال، آرتروز یک بیماری دژنراتیو شایع در میان افراد میانسال و مسن است و غضروف مفاصل بیماران مبتلا به آرتروز به مرور زمان دچار فرسایش می شود.
نحوه قضاوت در مورد آسیب غضروف مفصلی
دو روش برای تعیین آسیب به غضروف مفصلی وجود دارد: خودآزمایی و تصویربرداری رزونانس مغناطیسی.
خودآزمایی قضاوت: در بیشتر موارد، تورم مفصل و درد نامشخص پس از آسیب غضروف رخ می دهد. درد عمدتاً به صورت درد و تورم ظاهر می شود و فعالیت مفصل به تدریج محدود می شود. اگر اجسام آزاد در حفره مفصل وجود داشته باشد، گاهی اوقات می تواند باعث بهم پیوستن مفصل شود (یعنی در طول فرآیند فعالیت، بیمار به طور ناگهانی وضعیتی را تجربه می کند که مفصل نمی تواند صاف یا خم شود). اگر این علائم برای چندین هفته بدون هیچ نشانهای از خود بهبودی ادامه یافت و علائم به طور فزایندهای شدید شد، مهم است که به موقع در یک بیمارستان معمولی به دنبال مراقبتهای پزشکی باشید. علاوه بر این، بیماران مبتلا به آسیب غضروف مفصلی که منجر به انحطاط مفصل شده است، معمولاً پس از بیدار شدن از خواب در صبح دچار سفتی مفاصل میشوند (از نظر بالینی به عنوان سفتی صبحگاهی شناخته میشود)، که میتواند در عرض نیم ساعت پس از افزایش فعالیت بهبود یابد، اما فعالیت مفصل به طور قابلتوجهی کاهش مییابد. همراه با تورم و درد مفاصل
تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) می تواند شواهد بالینی برای تشخیص آسیب غضروف مفصلی ارائه دهد. در طول معاینه اشعه ایکس نمی توان غضروف طبیعی ایجاد کرد. از طریق بررسی اشعه ایکس فضای مفصلی، استئوفیت های پرولیفراتیو و وجود یا عدم وجود تغییرات کیستیک ساب غضروفی، می توان استنباط کرد که آیا آسیب غضروفی وجود دارد یا خیر، و ممکن است تشخیص داده نشود. بنابراین، برای روشن شدن بیشتر تشخیص، پزشکان معمولاً انجام معاینه MRI مفصل را برای درک دامنه، اندازه و درجه آسیب غضروف توصیه می کنند.
درمان آسیب غضروف مفصلی
درمان محافظه کارانه آسیب خفیف غضروف مفصلی معمولاً بر فعالیت مفصل تأثیر نمی گذارد و درمان محافظه کارانه می تواند به نتایج بهتری دست یابد. بیماران می توانند سبک زندگی خود را تحت نظر پزشک تنظیم کنند، مانند انجام تمرینات عملکردی مناسب، پوشیدن بریس و استفاده از عصا یا وسایل کمکی راه رفتن. این نه تنها می تواند شرایطی را برای ترمیم غضروف مفصلی فراهم کند، بلکه از آسیب ثانویه ناشی از نیروهای خارجی نیز جلوگیری می کند. در عین حال می توان از فیزیوتراپی مانند طب سوزنی و موکسیباسشن و تابش مایکروویو برای تسریع گردش خون مفاصل و تورم بافت های اطراف استفاده کرد که برای ترمیم غضروف راحت است. علاوه بر این، بسته به شرایط جسمانی بیمار، استفاده از داروهای خوراکی گلوکزامین، طب سنتی چینی برای بهبود گردش خون و رفع استاز و تزریق داخل مفصلی هیالورونات سدیم نیز می تواند تأثیر مثبتی در جلوگیری از آسیب بیشتر غضروف داشته باشد.
با توجه به محدود بودن توانایی ترمیم و بازسازی غضروف مفصلی، درمان جراحی به یکی از روش های اصلی برای درمان آسیب غضروف تبدیل شده است. در حال حاضر روشهای زیادی برای ترمیم آسیبهای غضروفی در کاربردهای بالینی وجود دارد، مانند تمیز کردن و اصلاح غضروف، تحریک مغز استخوان، شکستگیهای کوچک، پیوند پریوست و سایر فنآوریها که میتوانند تا حدودی باعث تشکیل فیبرو غضروف در سطح مفاصل شوند. . با این حال، در مقایسه با غضروف شفاف معمولی، فیبروغضروف مقاومت به سایش و استحکام مکانیکی ضعیف تری دارد.
فناوری بازسازی غضروف به عنوان "نسل چهارم فناوری ترمیم غضروف مهندسی بافت" شناخته می شود که می تواند به اثرات نسبتاً خوبی بازسازی و ترمیم غضروف دست یابد. یکی از نکات کلیدی این فناوری استفاده از داربست ضخیم شبیه به ترکیب غضروف معمولی و ساختار فضایی است. مواد داربست حاوی کلاژن نوع II سازگار با ماتریکس طبیعی خارج سلولی غضروف است که زیست سازگاری بهتری دارد. در عین حال، داربست از ساختار فضایی غضروف مفصلی طبیعی تقلید می کند، و ماتریکس خارج سلولی و آرایش سلولی غضروف ترمیم شده را شبیه به غضروف مفصلی طبیعی می کند و به عملکرد "بادوام" غضروف طبیعی نزدیک تر می شود.
