غضروف مفصلی بافتی است که سطح استخوان‌ها را می‌پوشاند، با سطحی صاف و الاستیک که می‌تواند اصطکاک بین سطوح استخوان مجاور داخل مفصل را کاهش دهد و ارتعاشات ایجاد شده در اثر حرکت را مهار کند. غضروف مفصلی به دلیل عدم تامین مستقیم خون و گردش لنفاوی، مواد مغذی را از مایع سینوویال اطراف دریافت می کند. بنابراین، پس از آسیب، ترمیم خود به خود بسیار دشوار است و با گذشت زمان، دامنه آسیب غضروف بزرگتر و بزرگتر می شود. اگر محافظت از غضروف از بین برود، اصطکاک و برخورد مستقیم بین استخوان های داخل مفصل ممکن است رخ دهد که منجر به درد مفاصل، تورم، محدودیت حرکتی، تغییر شکل و در موارد شدید، ناتوانی اندام می شود. بنابراین پیشگیری و درمان آسیب غضروف مفصلی بسیار مهم است.
چه نوع شرایطی می تواند باعث آسیب غضروف مفصل شود
آسیب به غضروف مفصلی می تواند ناشی از ضربه حاد یا دژنراسیون مزمن باشد.
آسیب حاد غضروف مفصلی معمولاً در افراد میانسال و جوان دیده می شود و در اثر نیروهای خارجی حاد و مکرر و پیچ خوردگی مفصل ایجاد می شود. اغلب در نواحی مانند زانو و مچ پا رخ می دهد و می تواند ناشی از تصادفات رانندگی، زمین خوردن، آسیب های ورزشی و غیره باشد. علاوه بر این، آسیب غضروف مفصلی نیز به ناهماهنگی خط نیروی اندام تحتانی، بی ثباتی مفاصل، قدرت ناکافی عضلانی مرتبط است. و عوامل ژنتیکی
دژنراسیون مزمن کاهش ترشح مایع سینوویال مفصلی با افزایش سن، همراه با آسیب غضروف ناشی از ساییدگی و پارگی مزمن است. استئوآرتریت یک بیماری دژنراتیو شایع در جمعیت میانسال و مسن است و غضروف مفاصل بیماران آرتروز به مرور زمان فرسایش می یابد.
نحوه تشخیص آسیب غضروف مفصلی
به طور کلی دو روش برای تعیین آسیب به غضروف مفصلی وجود دارد: خودآزمایی و تصویربرداری رزونانس مغناطیسی.
خودآزمایی نشان می‌دهد که در بیشتر موارد، تورم مفصل و درد نامشخص ممکن است پس از آسیب غضروف رخ دهد که درد اغلب به صورت درد و تورم ظاهر می‌شود و فعالیت مفصل به تدریج محدود می‌شود. اگر اجسام آزاد در حفره مفصل وجود داشته باشد، گاهی اوقات می تواند باعث به هم قفل شدن مفصل شود (یعنی بیمار به طور ناگهانی موقعیت هایی را تجربه می کند که مفصل نمی تواند در حین حرکت صاف یا خم شود). اگر این پدیده ها برای چندین هفته بدون هیچ نشانه ای از خود امدادی ادامه پیدا کرد و علائم به طور فزاینده ای شدید شد، لازم است به موقع به یک بیمارستان معمولی مراجعه کنید. علاوه بر این، بیماران مبتلا به آسیب غضروف مفصلی که منجر به انحطاط مفصل شده است، معمولاً پس از بیدار شدن از خواب در صبح دچار سفتی مفاصل (از نظر بالینی به عنوان سفتی صبحگاهی) می‌شوند. سفتی در عرض نیم ساعت پس از افزایش تحرک بهبود می یابد، اما تحرک مفصل به طور قابل توجهی کاهش می یابد، همراه با تورم و درد مفاصل.
تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) می تواند شواهد بالینی برای تشخیص آسیب غضروف مفصلی ارائه دهد. غضروف طبیعی را نمی توان در طول معاینه اشعه ایکس مشاهده کرد. با بررسی فضای مفصلی، استئوفیت های پرولیفراتیو و وجود تغییرات کیستیک ساب غضروفی می توان استنباط کرد که آیا آسیب غضروفی وجود دارد یا خیر و ممکن است تشخیص اشتباهی وجود داشته باشد. بنابراین، برای روشن شدن بیشتر تشخیص، پزشکان معمولاً انجام تصویربرداری رزونانس مغناطیسی مفصلی را برای درک دامنه، اندازه و درجه آسیب غضروف توصیه می کنند.
درمان بعد از آسیب غضروف مفصلی
درمان محافظه کارانه برای آسیب خفیف غضروف مفصلی معمولاً بر فعالیت مفصل تأثیر نمی گذارد و درمان محافظه کارانه می تواند به نتایج خوبی دست یابد. بیماران می توانند تحت نظر پزشک سبک زندگی خود را به صورت هدفمند تنظیم کنند، مانند انجام تمرینات عملکردی مناسب، استفاده از بریس، استفاده از عصا یا وسایل کمکی راه رفتن و غیره. . در عین حال می توان از فیزیوتراپی مانند طب سوزنی و موکسیباسشن و تابش مایکروویو برای تسریع گردش خون مفاصل و تورم بافت های اطراف استفاده کرد که برای ترمیم غضروف راحت است. علاوه بر این، با توجه به شرایط جسمانی بیمار، روش هایی مانند آماده سازی گلوکزامین خوراکی، طب سنتی چینی برای بهبود گردش خون و رفع استاز و تزریق داخل مفصلی هیالورونات سدیم نیز در جلوگیری از آسیب بیشتر غضروف تأثیر مثبتی دارد.
درمان جراحی به دلیل توانایی محدود در ترمیم و بازسازی غضروف مفصلی به یکی از روش های اصلی درمان آسیب های غضروفی تبدیل شده است. در حال حاضر روش‌های زیادی برای ترمیم آسیب‌های غضروفی در کاربردهای بالینی مانند تمیز کردن و پیرایش غضروف، تحریک مغز استخوان، شکستگی‌های کوچک، پیوند پریوست و غیره وجود دارد که می‌تواند تا حدودی باعث ایجاد غضروف فیبرو در سطح مفصل شود. با این حال، در مقایسه با غضروف شفاف معمولی، فیبروغضروف مقاومت به سایش و استحکام مکانیکی ضعیف تری دارد.
بازسازی غضروف به عنوان "نسل چهارم فناوری ترمیم غضروف مهندسی بافت" شناخته می شود و می تواند به نتایج نسبتا خوبی در بازسازی و ترمیم غضروف دست یابد. یکی از نکات کلیدی این فناوری استفاده از داربست های ضخیم مشابه ترکیب غضروفی معمولی و ساختار فضایی است. مواد داربست حاوی کلاژن نوع II است که با ماتریکس طبیعی خارج سلولی سلول های غضروف سازگار است که زیست سازگاری بهتری دارد. در عین حال، داربست از ساختار فضایی غضروف طبیعی مفصل تقلید می‌کند و ماتریکس خارج سلولی غضروف ترمیم شده و آرایش سلولی را شبیه به غضروف طبیعی مفصل می‌کند و به عملکرد "بادوام" غضروف طبیعی نزدیک‌تر می‌شود.
روش های موثر برای جلوگیری از آسیب غضروف مفصلی
وزن را کنترل کنید و تغذیه را متعادل کنید. اضافه وزن به راحتی می تواند باعث ایجاد بار بیش از حد بر روی مفاصل اندام تحتانی شود، به خصوص در هنگام دویدن و پریدن، جایی که بار مفصل 3-7 برابر وزن خود فرد است که مستعد آسیب مفاصل است. بنابراین توجه به رژیم غذایی و تغذیه متعادل، مصرف بیشتر میوه و سبزیجات و پرهیز از اضافه وزن ضروری است.
بدن خود را به خوبی گرم کنید و در حد متوسط ورزش کنید. قبل از ورزش یا تمرین، لازم است بدن خود را به طور کامل گرم کنید، به خصوص در هوای سرد، تا از تنش عضلانی و سفتی مفاصل جلوگیری کنید. به صورت علمی و متوسط ورزش کنید و از فعالیت های زیاد و یکنواخت برای مدت زمان طولانی خودداری کنید. با افزایش سن، می توانید برخی از روش های ورزشی را با بار کمتری برای مفاصل انتخاب کنید، مانند دوچرخه سواری، شنا و غیره.
گام به گام از صدمات دوری کنید و سعی کنید انواع ورزش ها و روش های تمرینی را انتخاب کنید، به طور متناوب بین اندام های فوقانی و تحتانی برای تقویت تمرین گروه عضلانی مرکزی. همزمان، تمرینات ثابت عضلانی را در اطراف زانو، مچ پا و سایر مفاصل انجام دهید تا به دلیل قدرت ناکافی عضلانی یا حرکات ناهماهنگ، ایمنی در حین ورزش را تحت تاثیر قرار ندهد. در صورت وجود درد یا تورم در ناحیه مفصلی پس از فعالیت، لازم است به موقع استراحت کرد تا به خود ترمیم آسیب های مفصلی کمک کند. هنگامی که علائم بدتر می شوند، برای جلوگیری از از دست دادن بهترین فرصت درمانی، باید به موقع به پزشک مراجعه کرد.
در هنگام ورزش با توجه به توانایی های خود از محافظت شخصی به خوبی مراقبت کنید، خود را به تجهیزات حفاظتی حرفه ای کامل مجهز کنید، بر اصول ضروری حرکات استاندارد تسلط داشته باشید و از قبل با مکان و محیط مسابقه آشنا شوید. در عین حال، لازم است خطرات ورزش های مختلف را کاملاً بشناسید، ارزیابی اولیه از توانایی ورزشی خود داشته باشید، در حد توانایی های خود عمل کنید و عجولانه حرکات دشوار را انجام ندهید.
