عوامل خطر برای فشار خون بالا چیست؟

فشار خون بالا تعامل طولانی مدت بین عوامل ژنتیکی و محیطی است و عوامل خطر موثر بر شروع فشار خون را می توان به عوامل خطر تغییرناپذیر و قابل تغییر تقسیم کرد.

3.1 عوامل غیر قابل تغییر

3.1.1 سن و جنسیت: بروز فشار خون بالا با افزایش سن افزایش می یابد. برای افراد بالای 35 سال، بروز به ازای هر 10 سال افزایش سن 10 درصد افزایش می یابد. بروز بیماری ها در زنان قبل از یائسگی کمتر از مردان است، اما بعد از یائسگی بیشتر است. چه مرد و چه زن، میانگین فشار خون با افزایش سن افزایش می یابد، به خصوص فشار خون سیستولیک.

3.1.2 عوامل ژنتیکی: بیماران مبتلا به فشار خون اغلب سابقه خانوادگی دارند و سطح فشار خون بستگان نزدیک آنها بیشتر از بستگان غیر مستقیم آنها در همان سن است. کودکانی که هر دو والدین آن ها فشار خون بالا دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به فشار خون بالا هستند. کودکان با فشار خون طبیعی از هر دو والدین تنها 3 درصد شانس ابتلا به فشار خون را دارند. کودکانی که فشار خون آنها بالاتر از حد طبیعی در هر دو والدین است، 45 درصد احتمال ابتلا به فشار خون بالا را دارند. ضریب همبستگی فشار خون در دوقلوهای تک تخمکی (خواهران) می تواند به 55 درصد برسد.

3.2 عوامل قابل تغییر

3.2.1 اضافه وزن و چاقی: شاخص توده بدن (BMI)، یک شاخص مرجع برای ارزیابی نسبت وزن به قد، با تقسیم وزن (کیلوگرم) بر مجذور قد (m) محاسبه می شود. از 18.5 تا 23.9 متغیر است و وزن طبیعی در نظر گرفته می شود. BMI از 24-27.9 نشان دهنده اضافه وزن است. BMI بزرگتر یا مساوی 28، برای چاقی. بروز فشار خون بالا در افراد چاق 2-6 برابر بیشتر از افراد غیر چاق است. به ازای هر 10 کیلوگرم افزایش وزن، فشار خون سیستولیک 2-3 میلی‌متر جیوه و فشار خون دیاستولیک 1-3 میلی‌متر جیوه افزایش می‌یابد. در سال های اخیر، تحقیقات همچنین نشان داده است که نه تنها افراد دارای اضافه وزن بیشتر مستعد ابتلا به فشار خون هستند، بلکه ویژگی های توزیع چربی بدن نیز با فشار خون بالا مرتبط است. هنگامی که چربی بیش از حد بدن در شکم متمرکز می شود و چاقی مرکزگرا (معمولاً با نسبت دور کمر به باسن اندازه گیری می شود) که معمولاً به عنوان شکم عمومی شناخته می شود، ایجاد می کند، خطر ابتلا به فشار خون بسیار بالاتر از جمعیت عمومی است.

3.2.2 رژیم غذایی با نمک زیاد، چربی زیاد، پتاسیم کم و کلسیم کم: 75 درصد از سدیم دریافتی در بدن انسان از رژیم غذایی تامین می شود و نیاز فیزیولوژیکی به سدیم بسیار کم است. بزرگسالان برای رفع نیازهای فیزیولوژیکی خود روزانه 1-2 گرم نمک مصرف می کنند. خوردن بیش از حد نمک می تواند منجر به فشار خون بالا شود. پتاسیم در رژیم غذایی می تواند اثر ضد فشار خون سدیم را خنثی کند، اما محتوای پتاسیم در رژیم غذایی جمعیت چین به طور کلی کم است. سدیم بالا و پتاسیم پایین تاثیر بسیار نامطلوبی بر فشار خون دارند. علاوه بر این، دریافت ناکافی کلسیم و پروتئین با کیفیت بالا و همچنین دریافت بیش از حد اسیدهای چرب اشباع شده، یعنی کاهش نسبت اسیدهای چرب غیر اشباع به اسیدهای چرب اشباع (نسبت P/s) نیز یکی از مواردی است که عوامل موثر در افزایش فشار خون

3.2.3 نوشیدن بیش از حد طولانی مدت: مردانی که بیش از 20-30 گرم در روز می نوشند و زنانی که بیش از 10-15 گرم در روز می نوشند، نوشیدن بیش از حد در نظر گرفته می شوند. [فرمول تبدیل الکل خالص (اتانول): g=مصرف الکل (ml) X محتوای الکل (%) X 0.8 (وزن مخصوص اتانول). برای مثال، نوشیدن 50 میلی‌لیتر بایجیو 60 درجه=50 x 60 درصد x 0.8=24 گرم الکل خالص.] الکل می‌تواند باعث افزایش فشار خون، تشدید فشار خون و آسیب به قلب و مغز شود. کشتی ها اثرات الکل بر فشار خون را می توان به اثرات حاد و مزمن تقسیم کرد. عوارض حاد به اثرات چند ساعت پس از نوشیدن الکل اشاره دارد. عموماً اعتقاد بر این است که گشاد شدن عروق، تسریع جریان خون و آرامش ذهنی پس از نوشیدن می تواند به طور موقت باعث کاهش فشار خون شود، اما افزایش ضربان قلب و افزایش برون ده قلبی می تواند آسیب خاصی به قلب وارد کند. اثرات مزمن می تواند بعد از چند روز باعث افزایش فشار خون شود، با مصرف بیشتر الکل، فشار خون بالاتر می رود. نوشیدن مقدار کمی شراب قرمز ممکن است یک اثر پیشگیرانه بر بیماری عروق کرونر قلب داشته باشد، اما نوشیدن طولانی مدت بیش از 50 میلی لیتر در روز قطعاً اثرات نامطلوبی بر فشار خون دارد. در مقایسه با دفعات مصرف الکل، تأثیر حجم بر فشار خون بیشتر است.

3.2.4 فقدان فعالیت بدنی: در میان افراد با فشار خون طبیعی، افراد کم تحرک و غیرفعال، 20 تا 50 درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به فشار خون بالا در مقایسه با افراد کنترل فعال همسن هستند. عوامل رفتاری ساکن مانند تماشای تلویزیون برای مدت طولانی می تواند به طور مستقل بر شروع چاقی و دیابت تأثیر بگذارد. زمان صرف شده برای تماشای تلویزیون با خطر چاقی و دیابت همبستگی مثبت داشت. تماشای تلویزیون 2 ساعت در روز افزایش یافت، خطر چاقی 23 درصد و خطر دیابت 14 درصد افزایش یافت. بی تحرکی 2 ساعت در روز افزایش می یابد، خطر چاقی 5 درصد افزایش می یابد و خطر دیابت 7 درصد افزایش می یابد.

3.2.5 استرس روانی طولانی مدت: استرس روانی طولانی مدت، عصبانیت، پریشانی و محرک های بدخیم محیطی (مانند سر و صدا) همگی می توانند منجر به بروز فشار خون شوند. خستگی، کمبود خواب، اضطراب، ترس و افسردگی نیز می تواند باعث فشار خون بالا شود.